Strafpunten op uw rijbewijs: wanneer raakt u uw rijbewijs kwijt?

Een verkeersovertreding kan grotere gevolgen hebben dan alleen een geldboete. In bepaalde gevallen krijgt u een strafpunt op uw rijbewijs. Bij een volgende overtreding kunt u uw rijbewijs zelfs kwijtraken. Maar wanneer krijgt u een strafpunt? En betekent twee strafpunten automatisch dat uw rijbewijs ongeldig wordt?

In Nederland bestaan twee verschillende regelingen: het beginnersrijbewijs en de recidiveregeling voor rijden onder invloed. Beide regelingen kunnen ingrijpende gevolgen hebben voor uw rijbewijs. In deze blog leg ik, mr. F.S. (Fieke) Zwaan, advocaat bij Dekens Aytemur Strafrechtadvocaten, uit hoe beide regelingen werken, wanneer u uw rijbewijs kunt kwijtraken en welke juridische mogelijkheden er zijn om dat te voorkomen.

Wanneer krijgt u strafpunten op uw beginnersrijbewijs?

Iedereen die voor het eerst een rijbewijs behaalt, is beginnend bestuurder. Afhankelijk van uw leeftijd en het type rijbewijs duurt deze periode vijf of zeven jaar.
Als beginnend bestuurder kunt u strafpunten krijgen voor bepaalde verkeersovertredingen, zoals:

  • Ernstige snelheidsovertredingen;
  • Bumperkleven;
  • Het veroorzaken van gevaar of hinder op de weg;
  • Het veroorzaken van een aanrijding door het overtreden van verkeersregels;
  • Het veroorzaken van een ongeval met zwaar lichamelijk letsel of een dodelijke afloop.

Niet iedere verkeersovertreding levert dus een strafpunt op. Bovendien moet aan specifieke wettelijke voorwaarden zijn voldaan. Zo moet de politie in beginsel zelf hebben vastgesteld dat u de bestuurder was.

Een strafpunt wordt geregistreerd wanneer de strafzaak op de daarvoor vereiste wijze definitief is afgedaan, bijvoorbeeld door een onherroepelijke veroordeling of strafbeschikking.

Twee strafpunten op uw beginnersrijbewijs: wat nu?

Heeft u binnen de beginnersperiode twee strafpunten gekregen? Dan volgt een melding aan het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR). Het CBR kan vervolgens een onderzoek naar uw rijvaardigheid opleggen.

In afwachting van dit onderzoek kan uw rijbewijs worden geschorst. Blijkt uit het onderzoek dat u onvoldoende rijvaardig bent, of werkt u niet mee? Dan kan uw rijbewijs ongeldig worden verklaard.

Twee strafpunten betekenen dus niet automatisch dat u definitief uw rijbewijs kwijtraakt. Wel kunnen zij ingrijpende gevolgen hebben.

De recidiveregeling: twee keer rijden onder invloed

Naast het beginnersrijbewijs bestaat de recidiveregeling van artikel 123b Wegenverkeerswet 1994. Deze regeling geldt voor zowel beginnende als ervaren bestuurders en heeft betrekking op herhaald rijden onder invloed van alcohol of drugs.

Wordt u binnen vijf jaar tweemaal onherroepelijk veroordeeld voor een feit dat onder deze regeling valt? Dan kan uw rijbewijs automatisch ongeldig worden.

Bij rijden onder invloed van alcohol geldt daarbij een belangrijke voorwaarde: bij de tweede overtreding moet het alcoholgehalte in bepaalde gevallen meer dan 1,3 promille bedragen, of 570 microgram alcohol per liter uitgeademde lucht.

Ligt het alcoholgehalte bij de tweede overtreding onder deze grens? Dan leidt die overtreding in die gevallen niet tot ongeldigheid op grond van de recidiveregeling. Wel kan een nieuwe termijn van vijf jaar beginnen.

Voor drugs en bepaalde andere feiten gelden afwijkende voorwaarden.

Praktijkvoorbeeld: opnieuw aangehouden met alcohol

Stel dat u in 2023 bent veroordeeld voor rijden onder invloed. In 2026 wordt u opnieuw aangehouden, ditmaal met een alcoholgehalte van 1,5 promille.

Wanneer ook deze tweede zaak tot een onherroepelijke veroordeling leidt en aan de overige wettelijke voorwaarden is voldaan, wordt uw rijbewijs van rechtswege ongeldig.

Dat kan grote gevolgen hebben. U mag niet meer rijden en moet, om opnieuw een rijbewijs te verkrijgen, in beginsel opnieuw theorie- en praktijkexamen doen en uw rijgeschiktheid aantonen.

Wordt u opnieuw aangehouden wegens rijden onder invloed? Dan kan het verstandig zijn om al vóór het afleggen van een verklaring gebruik te maken van bijstand tijdens het politieverhoor. Een tweede veroordeling kan immers gevolgen hebben voor de geldigheid van uw rijbewijs.

Welke gevolgen heeft een ongeldig rijbewijs?

Een ongeldig rijbewijs betekent dat u niet langer mag rijden op basis van dat rijbewijs. Daarnaast kunt u te maken krijgen met andere gevolgen.

De strafrechter kan bijvoorbeeld een geldboete, taakstraf of ontzegging van de rijbevoegdheid opleggen. Ook kan het CBR zelfstandig maatregelen treffen. Deze procedures staan los van elkaar en kunnen naast elkaar lopen.

Voor iemand die zijn rijbewijs nodig heeft voor werk, studie of gezinsverplichtingen kunnen de gevolgen bijzonder ingrijpend zijn.

Kunt u voorkomen dat u uw rijbewijs kwijtraakt?

Of uw rijbewijs behouden kan blijven, hangt af van de omstandigheden van uw zaak. Daarbij is onder meer van belang welk strafbaar feit wordt verweten, of het bewijs voldoende is en of daadwerkelijk aan alle voorwaarden voor een strafpunt is voldaan.

Een strafrechtadvocaat kan het dossier beoordelen, de betrouwbaarheid van het bewijs onderzoeken en u bijstaan tijdens de strafrechtelijke procedure.

Heeft u al een strafpunt of dreigt uw rijbewijs ongeldig te worden? Dan is het verstandig tijdig juridisch advies in te winnen. Een definitieve afdoening van de strafzaak kan immers gevolgen hebben die verder gaan dan de opgelegde straf.

De advocaten van Dekens Aytemur Strafrechtadvocaten staan cliënten bij in uiteenlopende verkeersstrafzaken en andere strafzaken. Wij beoordelen uw juridische positie en onderzoeken welke mogelijkheden bestaan om uw rijbewijs te behouden.

Bent u aangehouden wegens rijden onder invloed, heeft u strafpunten gekregen of dreigt u uw rijbewijs kwijt te raken?

Neem contact op met Dekens Aytemur Strafrechtadvocaten via 020-210 3232 of info@dacrime.nl. Wij bespreken uw situatie en bekijken welke stappen in uw zaak mogelijk zijn.

Verdacht van een strafbaar feit: wat gebeurt er en wat zijn uw rechten?

Wordt u verdacht van een strafbaar feit of bent u aangehouden door de politie? Dan komt er in korte tijd veel op u af. Misschien wordt u meegenomen naar het politiebureau voor verhoor of krijgt u te horen dat u voorlopig niet naar huis mag. Het is in zo’n situatie belangrijk om te weten wat uw rechten als verdachte zijn en wat u tijdens een strafzaak kunt verwachten. In deze bijdrage neemt mr. R.N.H.M. (Rens) van Duuren u stap voor stap mee in wat u wel en niet moet doen wanneer u verdachte bent van en strafbaar feit en wat uw rechten zijn. 

Niet iedere strafzaak verloopt hetzelfde. Een verdenking van rijden onder invloed heeft bijvoorbeeld een ander verloop dan een verdenking van geweld, fraude of drugshandel. Toch kent het strafproces een aantal vaste stappen.

Wanneer bent u verdachte?

U bent verdachte wanneer er op basis van feiten en omstandigheden een redelijk vermoeden bestaat dat u een strafbaar feit heeft gepleegd. Vanaf dat moment heeft u verschillende rechten.

Een belangrijk recht is het recht om te zwijgen. U bent niet verplicht antwoord te geven op vragen over uw mogelijke betrokkenheid bij een strafbaar feit. Daarnaast heeft u recht op juridische bijstand. 

Wordt u aangehouden en meegenomen naar het politiebureau? Dan heeft u in beginsel het recht om voorafgaand aan het verhoor met een advocaat te spreken. Ook kunt u zich tijdens het verhoor door een advocaat laten bijstaan.

Wij dan dan ook aan om altijd een advocaat te raadplegen. Hij of zij overziet beter en kundiger wat het beste te doen in uw specifieke kwestie. De advocaten van Dekens Aytemur Strafrechtadvocaten hebben veel ervaring in uitlopende specialisaties.

Aangehouden door de politie: wat gebeurt er?

Na een aanhouding kan de politie u meenemen naar het politiebureau voor onderzoek en verhoor. Tijdens deze eerste fase kan de politie onder andere uw identiteit vaststellen, onderzoek verrichten en u vragen stellen over de verdenking.

Een verklaring die u bij de politie aflegt, kan later onderdeel worden van het strafdossier en als bewijs worden gebruikt. Het is daarom verstandig om vóór het afleggen van een verklaring met een advocaat te bespreken wat uw positie is.

Bijstand van een advocaat tijdens het politieverhoor kan juist in deze eerste fase belangrijk zijn.

Stel bijvoorbeeld dat u na een avond uit wordt aangehouden vanwege een vechtpartij. U wilt direct uitleggen dat u zichzelf alleen heeft verdedigd. Toch kan het verstandig zijn om eerst met uw advocaat te bespreken wat de verdenking precies inhoudt en welke verklaring u daarover wilt afleggen.

Bent u opgeroepen voor een politieverhoor? Neem dan bij voorkeur vóór het verhoor contact op met een strafrechtadvocaat.

Wanneer wordt u langer vastgehouden?

Soms is het politieonderzoek na het eerste verhoor nog niet afgerond. Onder bepaalde voorwaarden kan worden besloten dat u langer wordt vastgehouden. Dit wordt de inverzekeringstelling genoemd. Een inverzekeringstelling duurt in eerste instantie maximaal drie dagen en kan onder voorwaarden met maximaal drie dagen worden verlengd.

Wil het Openbaar Ministerie u daarna nog langer vasthouden, dan kan de zaak worden voorgelegd aan de rechter-commissaris. De rechter-commissaris beoordeelt vervolgens of u in bewaring moet worden gesteld. Daarmee begint de voorlopige hechtenis.

Een advocaat kan in deze fase verweer voeren tegen het voortduren van de voorlopige hechtenis en aandacht vragen voor uw persoonlijke omstandigheden. Ook deze kunnen invloed hebben op het al dan niet voortduren van de voorlopige hechtenis. 

Wat gebeurt er na het politieonderzoek?

Na het onderzoek beslist het Openbaar Ministerie wat er met de zaak gebeurt. Er zijn verschillende mogelijkheden.

De zaak kan bijvoorbeeld worden geseponeerd. Dat betekent dat het Openbaar Ministerie besluit u niet verder te vervolgen. Ook kan een advocaat, in geval de zaak zich daarvoor leent, een verzoek tot seponering indienen. In andere gevallen kan het Openbaar Ministerie een strafbeschikking opleggen. Bent u het daarmee niet eens, dan kan daartegen verzet worden ingesteld.

Het Openbaar Ministerie kan ook besluiten de zaak aan de rechter voor te leggen. U ontvangt dan een dagvaarding waarin staat waarvan u wordt verdacht en wanneer u voor de rechter moet verschijnen.

Wat gebeurt er tijdens de strafzitting?

Tijdens de procedure bij de rechtbank bespreekt de rechter de verdenking en het strafdossier. U krijgt de gelegenheid om op de verdenking te reageren. Vervolgens geeft de officier van justitie zijn standpunt en kan hij een straf eisen.

Daarna krijgt uw advocaat het woord. Een strafrechtadvocaat kan bijvoorbeeld bepleiten dat onvoldoende bewijs aanwezig is, juridische verweren voeren of persoonlijke omstandigheden naar voren brengen die van belang zijn voor de beslissing van de rechter.

Dat u als verdachte wordt aangemerkt, betekent namelijk niet dat u ook schuldig bent. Het Openbaar Ministerie zal het ten laste gelegde feit moeten bewijzen.

Waarom een strafrechtadvocaat inschakelen?

Een goede verdediging begint bij voorkeur zo vroeg mogelijk. Wat u tijdens het eerste politieverhoor verklaart en welke onderzoeksresultaten vervolgens in het dossier terechtkomen, kunnen van invloed zijn op het verdere verloop van uw zaak.

De advocaten van Dekens Aytemur Strafrechtadvocaten staan cliënten bij in uiteenlopende strafzaken en strafrechtelijke procedures. Wij beoordelen het dossier en het bewijs, bespreken uw procespositie en bepalen samen met u welke verdedigingsstrategie bij uw zaak past.

Bent u aangehouden, uitgenodigd voor een politieverhoor of heeft u een dagvaarding ontvangen?

Neem contact op met Dekens Aytemur Strafrechtadvocaten via 020-210 3232 of info@dacrime.nl. Wij bespreken uw situatie en bekijken welke stappen in uw strafzaak kunnen worden gezet.

Zitting bij de buurtrechter: wat kunt u verwachten?

Zitting bij de buurtrechter: wat kunt u verwachten?

Sinds enkele jaren bestaat in verschillende Nederlandse steden buurtrechtspraak. Ook in Amsterdam worden strafzaken behandeld door de buurtrechter. Het uitgangspunt is eenvoudig: rechtspraak dichter bij de mensen brengen en, waar mogelijk, niet alleen aandacht hebben voor de strafzaak, maar ook voor de persoonlijke omstandigheden die op de achtergrond spelen.

In deze bijdrage zal ik, mr. Abdulah Vehab, strafrechtadvocaat bij Dekens Aytemur Strafrechtadvocaten, bondig en duidelijk uitleggen wat buurtrechtspraak inhoudt, hoe het in zijn werk gaat, op welke punten het verschilt van een zitting bij een ‘normale’ rechter en wat u kunt doen wanneer u wordt opgeroepen te verschijnen bij een buurtrechter.

Een zitting bij de buurtrechter is een volwaardige strafzitting. Dezelfde regels en juridische waarborgen gelden als tijdens een reguliere zitting bij de rechtbank. Toch zijn er belangrijke verschillen. De zitting vindt vaak plaats in een buurthuis of wijkcentrum in de eigen woonomgeving. Daarnaast kunnen lokale hulpverleners, zoals het buurtteam en de reclassering, aanwezig zijn. Hierdoor kan tijdens de strafzaak direct worden bekeken welke ondersteuning nodig is.

Hoe verloopt een zitting bij de buurtrechter?

De procedure bij de buurtrechter verschilt juridisch gezien niet wezenlijk van een gewone strafzitting bij de rechtbank. De rechter behandelt de verdenking, de officier van justitie licht het standpunt van het Openbaar Ministerie toe en de verdachte en diens advocaat krijgen de gelegenheid om daarop te reageren en verweer te voeren. Bij de buurtrechtbank worden voornamelijk minder zware feiten behandeld. Denk hierbij aan eenvoudige (lichte) mishandeling of eenvoudige diefstallen.

De omgeving is wel anders. Zo vindt de zitting vaak plaats in een ruimte waar de rechter, griffier, officier van justitie, verdachte en advocaat gezamenlijk aan een tafel zitten. Hoewel de rechter, officier van justitie en advocaat gewoon een toga dragen, kan deze setting ervoor zorgen dat de zitting laagdrempeliger en minder afstandelijk aanvoelt.

Bent u opgeroepen voor een zitting bij de buurtrechter in Amsterdam? Dekens Aytemur Strafrechtadvocaten kan uw zaak vooraf met u bespreken en u tijdens de zitting bijstaan.

Meer ruimte voor maatwerk

Recent stond ik een cliënt bij van wie de strafzaak door de buurtrechter werd behandeld. Voor cliënt betekende dit dat hij niet naar de rechtbank in Amsterdam hoefde te reizen, maar lopend naar het buurtcentrum in zijn eigen wijk kon gaan.

Tijdens de zitting waren ook medewerkers van het buurtteam en de Reclassering aanwezig. De medewerker van het buurtteam kon direct ondersteuning bieden bij de schuldenproblematiek van cliënt. De reclasseringsmedewerker kon het eerder opgestelde rapport tijdens de zitting toelichten en vragen van de rechter beantwoorden.

Het Openbaar Ministerie eiste een onvoorwaardelijke straf. Uiteindelijk legde de rechter aan cliënt een geheel voorwaardelijke taakstraf op. Na afloop van de zitting kon cliënt bovendien direct een afspraak maken met het buurtteam om de benodigde ondersteuning in gang te zetten.

Deze zaak laat zien waarom een goede voorbereiding belangrijk is. Een strafrechtadvocaat kijkt niet alleen naar het bewijs en de juridische verweren, maar brengt ook de omstandigheden naar voren die voor de beslissing van de rechter van belang kunnen zijn. En die dus het verschil kunnen maken.

Niet alleen het strafbare feit staat centraal

Een kenmerk van buurtrechtspraak is dat tijdens de behandeling meer ruimte kan bestaan voor de persoon achter de strafzaak. Problemen op het gebied van schulden, huisvesting, werk of andere persoonlijke omstandigheden kunnen een belangrijke rol spelen in het leven van een verdachte. Door hulpverlening bij de zitting te betrekken, kan waar nodig direct worden gezocht naar praktische ondersteuning.

Dit betekent niet dat bij de buurtrechter andere strafrechtelijke regels gelden. De rechter moet de zaak op dezelfde juridische uitgangspunten beoordelen en de verdachte heeft dezelfde rechten als tijdens iedere andere strafzitting. Zo bestaat ook hier de mogelijkheid om in hoger beroep te gaan. Het verschil zit vooral in de wijze waarop de zitting wordt georganiseerd en de mogelijkheid om strafrecht en lokale hulpverlening dichter bij elkaar te brengen.

Voor de verdediging biedt dit de mogelijkheid om niet alleen aandacht te vragen voor de juridische kant van de zaak, maar ook voor de omstandigheden die relevant zijn voor een passende afdoening.

Waarom een advocaat bij de buurtrechter?

Omdat een buurtrechterzitting laagdrempeliger kan aanvoelen, kan de indruk ontstaan dat juridische bijstand minder belangrijk is. Het blijft echter een strafzitting waarop de rechter een beslissing kan nemen die gevolgen heeft voor de verdachte.

Een strafrechtadvocaat kan het dossier vooraf beoordelen, nagaan of voldoende bewijs aanwezig is en bepalen welke verweren kunnen worden gevoerd. Daarnaast kan de advocaat ervoor zorgen dat relevante persoonlijke omstandigheden op de juiste manier onder de aandacht van de rechter worden gebracht. Wanneer een veroordeling niet kan worden voorkomen, kan worden gepleit voor een zo passend mogelijke afdoening.

Een goede voorbereiding begint daarom bij voorkeur vóór de zitting.

Buurtrechter in Amsterdam: een waardevolle aanvulling

Buurtrechtspraak kan een waardevolle aanvulling zijn op de reguliere strafrechtspraak. De locatie in de eigen wijk, het persoonlijke karakter van de zitting en de aanwezigheid van lokale hulpverlening kunnen ervoor zorgen dat beter zichtbaar wordt wat er naast de strafzaak speelt.

Voor een verdachte kan dit een belangrijk verschil maken. De strafzaak wordt juridisch behandeld, terwijl tegelijkertijd aandacht kan bestaan voor problemen die mogelijk hebben bijgedragen aan het ontstaan van de situatie. Daarmee biedt de buurtrechter ruimte voor maatwerk binnen de bestaande regels van het strafrecht.

Opgeroepen voor een zitting bij de buurtrechter?

Heeft u een oproep ontvangen voor een zitting bij de buurtrechter in Amsterdam? Ook bij de buurtrechter is het verstandig om uw strafzaak goed voor te bereiden en tijdig juridisch advies in te winnen.

De strafrechtadvocaten van Dekens Aytemur Strafrechtadvocaten verrichten bijstand in uiteenlopende specialismes en procedures en kunnen uw dossier beoordelen, met u bespreken wat u tijdens de zitting kunt verwachten en bepalen welke verdedigingsstrategie het beste bij uw zaak past. Tijdens de zitting behartigen wij uw belangen en zorgen wij ervoor dat zowel de juridische als de relevante persoonlijke omstandigheden onder de aandacht van de rechter worden gebracht.

Neem contact op met Dekens Aytemur Strafrechtadvocaten via 020-210 3232, of per e-mail via info@dacrime.nl voor juridisch advies of bijstand bij een zitting bij de buurtrechter. Wij bespreken graag met u wat wij in uw zaak kunnen betekenen.

 

 

 

Veroordeeld zonder vonnis

Veroordeeld zonder vonnis

Als strafrechtadvocaat kom ik regelmatig in het Huis van Bewaring om cliënten te bezoeken die in voorarrest verblijven. Hun schuld staat dan nog niet vast. Juridisch gezien zijn zij verdachten. Dat uitgangspunt – onschuldig totdat het tegendeel is bewezen – is een van de belangrijkste pijlers van onze rechtsstaat. Toch lijkt dat zelfs binnen de gevangenismuren soms uit het oog te worden verloren.

 

 

Intimidatie, bedreigingen en geweld in de gevangenis

 

Voor verdachten van een zedendelict geldt vaak een eigen werkelijkheid. Nog voordat een rechter zich over hun zaak heeft uitgesproken, zijn zij voor veel medegedetineerden al schuldig. Intimidatie, bedreigingen en geweld liggen voortdurend op de loer. Daarom worden zij soms op een aparte afdeling geplaatst, simpelweg omdat hun veiligheid anders niet kan worden gewaarborgd.

 

Dat is een wrange constatering. Juist in de fase van het voorarrest staat de schuld nog allerminst vast. Bovendien vragen zedenzaken om uiterste zorgvuldigheid. Het zijn zaken waarin de feiten lang niet altijd zo eenduidig zijn als ze op het eerste gezicht lijken.

 

 

Valse zeden

 

De inmiddels overleden strafrechtadvocaat Chris Veraart beschrijft dat treffend in zijn boek Valse zeden. Op basis van tientallen zaken die hij behandelde, laat hij zien dat zedenzaken zich niet laten vangen in eenvoudige zwart-witschema’s. Hij onderscheidt vier categorieën: verzonnen zedenzaken, mislukte vrijages, vrijages met een smet en ernstige zedenzaken.

 

Met een “vrijage met een smet” doelt Veraart op een vrijwillig seksueel contact waarin wel grenzen zijn overschreden, maar dat volgens hem niet zonder meer als verkrachting of ernstige aanranding kan worden gekwalificeerd. De “smet” is het onzuivere element: er is iets misgegaan in het contact tussen de betrokkenen. 

 

Zijn belangrijkste boodschap is dat waarheidsvinding begint met een open blik. Niet alleen wat zich tijdens het vermeende incident heeft afgespeeld verdient onderzoek, maar ook wat eraan voorafging en wat erna gebeurde. Juist daar zijn vaak objectieve aanknopingspunten te vinden.

 

 

Onschuldige client in voorarrest

 

Op dit moment sta ik een cliënt bij die in voorarrest zit op verdenking van verkrachting. Ik ben ervan overtuigd dat hij onschuldig is. Naar mijn oordeel biedt het dossier onvoldoende bewijs om tot een veroordeling te komen. Er ligt namelijk alleen een aangifte tegen mijn client. Deze aangifte wordt niet ondersteund door ander bewijsmateriaal, terwijl er wel ontlastende getuigenverklaringen aanwezig zijn in het dossier. Met het bewijs zoals dat er nu ligt, verwacht ik dat de strafrechter uiteindelijk niet anders kan dan hem vrijspreken. 

 

Veroordeling in de cel

 

De werkelijkheid is echter ook dat het maatschappelijke vonnis vaak al is geveld voordat de rechtszaak überhaupt begint. De verdenking alleen is voldoende om iemand, zowel buiten als binnen de gevangenis, als dader te behandelen.

 

Dat zou ons aan het denken moeten zetten. Het uitgangspunt dat een verdachte onschuldig is totdat een onafhankelijke rechter anders beslist, geldt niet alleen in de rechtszaal. Juist binnen de muren van een huis van bewaring zouden we dat beginsel nooit uit het oog mogen verliezen.

 

 

Semra Aytemur

4 augustus 2026

 

 

Euthanasie op demente patiënt: een moeilijke zaak

euthanasie

In deze blog gaat mr. N.W.A. Dekens in op een recente uitspraak van de Hoge Raad op euthanasiegebied. In deze zaak werd een arts vervolgd die euthanasie had toegepast op een demente patiënt. De vraag was of de rechtbank in deze zaak op begrijpelijke gronden heeft geoordeeld dat de arts zorgvuldig handelde. Dat bleek zo te zijn.

Euthanasieverklaring

Hoe handel je als arts als je een patiënte onder behandeling hebt die in goede gezondheid heeft laten weten pertinent niet in een verpleeghuis te willen eindigen, door vergevorderde dementie? Dan stel je met elkaar een euthanasieverklaring op en doorloop je de procedure die daarvoor bestaat. Er zal voor de arts zeer waarschijnlijk geen probleem zijn bij het toepassen van de euthanasieverklaring als deze patiënt jaren later naar een verpleeghuis moet en de wens dood te willen telkens blijft herhalen.   

Maar wat doe je als arts, als je zo’n patiënt hebt, met een doodswens die is opgesteld in goede gezondheid, daar in de gezonde jaren die volgden in volhardt, maar vervolgens wegglijdt in de ziekte en die doodswens minder duidelijk uitspreekt. Door de Alzheimer. Maar wel blijft zeggen misschien wel dood te willen als ze naar het verpleeghuis moet. En thuis weg moet. Maar eenmaal in het verpleeghuis dat niet meer zegt. Of af en teoe. Wanneer het thuisfront benadrukt hoe vreselijk het is dat hun partner of vader of moeder nu zo is, en op die plek, dat nooit zou hebben gewild, etc. Wat doe je als arts in die situatie? Laat je het gebeuren, of handel je conform de wilsverklaring die jaren eerder weloverwogen is opgesteld? Je staat als arts voor een complexe situatie. 

Euthanasie: wel of niet doen?

Het is veilig om die euthanasie niet uit te voeren. Omdat de stervenswens niet actueel getoetst kan worden. 

Doe je het wel, dan neem je een risico. Je beëindigd actief een leven. Er is geen weg terug. Je handelen wordt sowieso onderzocht en getoetst. Er kan niet alleen een probleem ontstaan met de tuchtrechter, maar ook met de strafrechter. 

Dat zijn procedures waar je niet op zit te wachten. Als arts. Neemt u dat gerust van mij aan. Advocaten die een klacht tegen zich ingediend krijgen bij de Deken en naar de Raad van Discipline moeten, vinden dat doorgaans ook een zeer onprettige ervaring. Die ze graag voorkomen. Dat geldt ook voor artsen. 

De keuze van de arts het leven van de ernstig dementerende patiënt, kan dus een hele nare en lange nasleep hebben, voor de arts. Het is makkelijker om in dit soort complexe situaties niets te doen. En om de patiënt richting verpleeghuis te laten gaan of als ze daar al zijn, daar te laten leven. Op een manier die ze, toen ze nog helder van geest waren, absoluut niet wilden.  

Er zijn ook artsen die hun nek uitsteken en de – oude – euthanasieverklaring uitvoeren. Voor hun patiënten. Die in die situatie terechtkomen die ze juist wilden voorkomen. Die beslissing zal een arts nooit lichtvaardig nemen. Daarvoor gelden allemaal zorgvuldigheidseisen waaraan je moet voldoen voor je handelt. Die eisen zijn opgesteld door de medische beroepsgroep. Zoals advocaten ook allerlei regels dienen na te leven bij het uitoefenen van hun vak, die zijn opgesteld door onze beroepsgroep.

De toetsing van de euthanasie 

In het geval van toepassen van euthanasie toetst de Regionale Toetsingscommissie Euthanasie sowieso of de zorgvuldigheidseisen zijn nageleefd. Dat is wettelijk zo vastgelegd. Indien die Toetsingscommissie oordeelt dat onvoldoende zorgvuldig is gehandeld, volgt een zaak bij het medisch tuchtcollege. Waar het handelen wordt getoetst en waar je je als arts over moet verantwoorden. Als het tuchtcollege oordeelt dat de arts niet goed heeft gehandeld, kan de arts daarvoor worden gestraft door de tuchtrechter. Tot gevangenisstraf  kan dat niet leiden, maar in het ergste geval kan wel worden geoordeeld dat de arts het vak (tijdelijk) niet mag uitoefenen. 

Als het daarnaast ook tot een strafrechtelijke vervolging komt is de inzet in de strafzaak ook of de arts wel of niet zorgvuldig heeft gehandeld bij levenseinde op verzoek (artikel 293 Wetboek van Strafrecht). In de strafzaak gaat het om geen straf of maximaal 12 jaar gevangenisstraf. Ook in deze procedure wordt het handelen van de arts onderzocht. 

Deze procedures, bij de tuchtrechter en bij de strafrechter kunnen naast elkaar lopen. Zo word je als arts in je beroepsuitoefening dubbel door de mangel gehaald, als je in de geest van je ooit gezonde patiënt denkt te hebben gehandeld.  Die procedures kunnen soms wel jaren in beslag nemen. Het hangt al die tijd als een zwaard van Damocles boven je hoofd. 

Uitspraak Hoge Raad d.d. 21 april 2020

De Hoge Raad heeft gisteren (21 april 2020) in een strafzaak uitspraak gedaan over het handelen van een verpleeghuisarts die euthanasie toepaste bij een patiënt met vergevorderde Alzheimer (het arrest treft u hier aan). De doodswens zoals deze in goede gezondheid was vastgelegd in een euthanasieverklaring, kon door de ziekte niet expliciet worden herhaald door de patiënt. Deze arts voerde de euthanasie toch uit en kreeg vervolgens een zaak bij het tuchtcollege en een strafzaak. 

De rechtbank oordeelde dat de arts zorgvuldig had gehandeld, en legde geen straf op. Tegen deze beslissing is vervolgens cassatie in het belang der wet ingesteld. Omdat het complexe zaken zijn. 

Terughoudendheid bij beoordelen medisch handelen

De uitspraak van de Hoge Raad komt er simpel gezegd op neer dat de strafrechter zich terughoudend moet opstellen bij het beoordelen van het medisch handelen van de arts. Die medisch inhoudelijke beoordeling moet worden gelaten aan het medisch tuchtcollege. De rol van de strafrechter moet in dit soort zaken beperkt zijn tot het beantwoorden van de vraag of de arts zorgvuldige afwegingen heeft gemaakt alvorens te handelen. Om dat te kunnen toetsen in de strafzaak zijn door de Hoge Raad uitgangspunten geformuleerd in deze uitspraak. 

Het is wat mij betreft een duidelijke uitspraak. De Hoge Raad zegt eigenlijk dat in dit soort zaken voor de tuchtrechter een grotere rol is weggelegd dan voor de strafrechter. En – althans zo zie ik het – dat het Openbaar Ministerie terughoudend moet zijn in het strafrechtelijk vervolgen van artsen die in deze toch al uiterst moeilijke situaties handelen. Artsen moeten uitsluitend aan strafrechtelijke vervolging worden blootgesteld indien evident duidelijk is dat zij onzorgvuldig hebben gehandeld. Wat (on)zorgvuldig is, is door de Hoge Raad in het arrest uiteengezet.

Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in een blog over het tragische overlijden van hovenier Martin. Deze blog is via deze link te lezen.

Rijbewijs kwijt door rijden onder invloed

alcohol en rijden

In deze blog gaat mr. N.W.A. (Nancy) Dekens in op de (zeer grote) gevolgen die rijden onder invloed van alcohol kan hebben. Zo kun je bijvoorbeeld rij-ongeschikt verklaard worden, waardoor je lange tijd niet deel mag nemen aan het verkeer. Je raakt je rijbewijs kwijt. Daarnaast wordt ingegaan op de chaos bij het CBR.

Deze blog gaat over mijn cliënte Fleur. Zij is een vrouw van 42, vertegenwoordigster van beroep. Veel voor haar werk onderweg. Ze doet haar werk goed. Haar baas is heel tevreden over haar. 

Onder invloed rijden

De relatie van Fleur verkeert in zwaar weer. Als afleiding gaat ze eten bij een goede vriendin. Die vriendin woont bij Fleur in de buurt. Ze gaat er lopend naartoe. Die avond wordt er wijn gedronken. Niet extreem veel, maar ook niet weinig. En bij de koffie nog wat limoncello. 

Na afloop loopt Fleur naar huis. Op haar looproute staan elektrische deelscootertjes. Het is laat en het is koud. Fleur besluit op zo’n scooter naar huis te rijden. 

Een paar honderd meter verder wordt ze stilgezet door de politie. Ze moet op straat een blaastest doen en ze moet mee naar het bureau. Uit de ademanalyse die op het politiebureau plaatsvindt blijkt dat ze veel te veel heeft gedronken, ze blaast meer dan 900 ug/l. Haar rijbewijs wordt ingevorderd en blijft dat ook. 

Zo komt ze bij mij. Ze heeft haar rijbewijs dringend nodig voor haar werk en heeft om die reden al een klaagschrift ingediend bij de rechtbank. Ze vraagt mij haar te helpen het rijbewijs terug te krijgen. De rechter begrijpt dat ze haar rijbewijs dringend nodig heeft, maar kan niet om de hoeveelheid ug/l heen. Fleur krijgt haar rijbewijs in die klaagprocedure niet terug. 

Gelukkig is de werkgever begripvol over de situatie; Fleur krijgt aangepast werk. Maar Fleur werkt bij een klein bedrijf. Heel lang kan deze situatie niet duren. Fleur moet de weg weer op. 

Zitting bij het OM

Enkele weken later vindt de zitting plaats bij het OM. Deze zitting leidt tot teruggave van het rijbewijs. We konden ons geluk niet op. 

De euforie was van korte duur. Nog voordat ik terug was op kantoor, werd ik gebeld door de officier van justitie met de mededeling dat het rijbewijs niet meer terug gestuurd kon worden naar Fleur, omdat het net die ochtend naar het CBR was gezonden. 

En toen begon de ellende pas echt. 

Het CBR

Het rijbewijs werd geschorst. Fleur mocht nog steeds niet rijden, omdat zij zich eerst moest onderwerpen aan een onderzoek naar haar rijvaardigheid. Zij moest spreken met een psycholoog. Daar vertelde zij eerlijk dat zij meerdere keren per week een paar glazen wijn dronk. 

Tot haar grote schrik rapporteerde de psycholoog aan het CBR dat zij zich schuldig maakte aan alcoholmisbruik. Ze is het daar pertinent mee oneens. De psycholoog wilde het rapport echter niet aanpassen. 

Het CBR besluit daarop dat zij een jaar lang niet rijgeschikt is. Na dit jaar moet zij zich opnieuw laten onderzoeken. Uit dat onderzoek zou moeten blijken dat er geen sprake meer is van alcoholmisbruik. Pas dan krijgt zij haar rijbewijs terug. Dat gaat nog minimaal anderhalf jaar duren. 

Ik ben werkelijk perplex van deze beslissing. 

Fleur heeft haar rijbewijs al meer dan twintig jaar. En is nog nooit met de politie in aanraking geweest, dus ook niet voor rijden onder invloed. Ze is niet aangehouden terwijl ze in een auto reed. Ze zat op een elektrische scooter. Het was midden in de nacht. Er was niemand op de weg, behalve Fleur en de politie.  

Dat het verhaal van Fleur niet op zichzelf staat, blijkt wel uit dit artikel (Bron: dekrantnieuws.nl)

Buitensporige gevolgen

De keuze om op die scooter te stappen was verkeerd. Dat snapt Fleur ook wel. En daar heeft ze van geleerd. Maar de gevolgen van dit ene incident zijn onevenredig groot. De gedraging van Fleur en het gevolg staan niet met elkaar in verhouding. Om het boud te stellen: ze wordt onevenredig hard door het CBR aangepakt.

De conclusie van de psycholoog is veel te kort door de bocht. En het gevolg dat het CBR daaraan verbindt, zonder ook maar enigszins rekening te houden met alle omstandigheden van deze specifieke situatie, vind ik echt bizar. Immers, hoezo ben je als je meerdere keren per week een paar glazen alcohol drinkt ongeschikt om een motorvoertuig te besturen? Het gaat er toch om dat je met drank op niet achter het stuur stapt? 

Het CBR ligt ondertussen behoorlijk onder een vergrootglas. Uit onderzoek van Nieuwsuur (december 2019) blijkt dat de tuchtrechter opvallend veel artsen op de vingers heeft getikt die rijbewijskeuringen doen. En uit een NRC-podcast van Thomas Rueb (januari 2020) blijkt ook dat uit onderzoek blijkt dat het CBR haar zaken slecht op orde heeft. Het CBR staat inmiddels onder verscherpt toezicht van de minister. 

De NRC-podcast ‘De weg kwijt bij het CBR’

Wantoestanden bij het CBR

Wat mij betreft kunnen gevallen als deze ook aan de lijst van wantoestanden bij het CBR worden toegevoegd. Elke menselijke maat ontbreekt. Daar waar het OM daar wel rekening mee houdt. 

Fleur moet wel in bezwaar tegen deze zeer onterechte beslissing van het CBR. Het alternatief is onacceptabel. Intussen staat haar leven volledig op zijn kop. Ze is haar baan nu echt niet meer zeker. Haar bewegingsvrijheid is al maanden enorm ingeperkt door afhankelijk zijn van het openbaar vervoer en de fiets. 

En ook financieel is het een flinke aderlating. Al met al heeft het kleine stukje rijden op die deelscooter haar al duizenden euro’s gekost. Het einde is nog lang niet in zicht. 

Bent u uw rijbewijs kwijt door rijden onder invloed? Of bent u rij-ongeschikt verklaard? Neem dan contact op met ons kantoor op het nummer 020-2103 232 om te informeren naar wat wij voor u kunnen betekenen!

Lees ook over ons specialisme ‘verkeerszaken‘.

Nancy Dekens
Advocaat

Dekens & Aytemur Strafrechtadvocaten